Y HẢI CẦU NGUYÊN – THIÊN THỨ 5 – TẠNG PHỦ

Y HẢI CẦU NGUYÊN

HẢI THƯỢNG Y TÔNG TÂM LĨNH


THIÊN THỨ 5

TẠNG PHỦ

(52 chương)

8.Tỳ là căn bản của 5 tạng, thận là nguồn sinh hóa của 5 tạng.

16.Thận hư không thể hóa được thức ăn, ví như nước với gạo trong nồi mà dưới nồi không có lửa thì làm sao mà chín được cơm.

  • Vị nhận thủy cốc ở trung tiêu, ví như cái nồi, phải nhờ tướng hỏa ở hạ tiêu để làm lửa nấu dưới nồi. Trong sách có nói: “Kinh túc thái âm Tỳ bị hư nên bổ cho kinh túc thiếu âm thận để sinh hóa nó”. Phàm chứng muốn ăn mà ăn không được, ăn được mà không tiêu hóa là do mệnh môn hỏa suy.

18.Vị lành quá thì sinh ra nôn mửa, nóng quá thì sinh ra sợ.

  • Trong vị không có hỏa thì thu nạp sao được, sẽ sinh đối kháng mà nôn mửa. Trong vị có hỏa thịnh thì ngược lại tổn thương thận khí (hỏa thịnh thì sinh thổ vượng mà khắc thủy). Thận chủ về sợ do đó mà sinh ra sợ.

21.Vị là nguồn của phần vệ, Tỳ là gốc của phần vinh.

  • Vị chủ dương khí hậu thiên, Tỳ chủ âm huyết hậu thiên, cho nên thanh khí của thủy cốc là phần vinh, hãm khí của thủy cốc là phần vệ, vì thế vệ thuộc dương chủ khí, vinh thuộc âm chủ huyết.

22.Tỳ ưa táo ghét thấp, Vị ưa thấp ghét táo.

  • Tỳ thuộc thái âm, thuộc kỷ là âm thổ nên ưa táo, Vị thuốc dương minh, thuộc mậu là dương thổ nên ghét táo.

24.Can hỏa lấn lên trên là do Thận âm kém.

  • Vì Ất với Quý cùng một nguồn (Ất Quý đồng nguyên) cho nên Can với Thận thường chữa chung. Can có lôi hỏa, Thận có chân thủy, thủy không kiềm chế được hỏa , vì thủy kém nên thấy hỏa lấn lên trên.

26.Vị đầy đủ thì phần Vệ chắc chắn.

  • Vị là dương khí của hậu thiên, là bể của thủy cốc, là nguồn của vệ khí. Nội kinh nói: “được khí của ngũ cốc thì mạnh”. Khí của ngũ cốc thịnh thì vệ khí đầy mà dương khí chắc chắn. Vệ khí tức là dương khí.

27.Tâm biết việc tương lai, thận nhớ điều dĩ vãng, chứng hay quên là do tâm thận bất giao.


32.Vị ưa uống đồ mát mà ghét đồ nóng, đại trường, tiểu trường ưa uống đồ nóng mà ghét lạnh.

  • Vị vốn ưa thấp mà ghét táo cho nên ưa đồ mát. Đại trường, tiểu trường chủ tinh lọc thủy cốc, có nóng thì khí hóa tốt cho nên ghét lạnh.

33.Vị là con của nguyên dương.

  • Vì theo ngũ hành, thổ sống gởi theo hỏa nguyên dương là quân hỏa của hậu thiên thuộc kinh thủ thiếu âm Tâm kinh, túc dương minh Vị thuộc thổ là con; còn kinh túc thái âm Tỳ thổ lại do tướng hỏa của kinh túc thiếu âm Thận sinh ra cho nên Vị thổ hư thì bổ Tâm hỏa, Tỳ thổ hư thì bổ thận hỏa, không nên dùng lẫn lộn.

34.Tâm nhiệt thì miệng đắng, Can nhiệt thì miệng chua, Tỳ nhiệt thì miệng ngọt, Phế nhiệt thì miệng cay, Thận nhiệt thì miệng mặn, Vị nhiệt thì miệng nhạt.

  • Đây là 5 vị 5 hành ứng với 5 tạng, 5 tạng nhận khí ở Vị, Vị khai khiếu ở miệng, có bệnh thì báo hiệu ở đó, chỉ có vị nhạt là tính của thổ cho nên không xuất hiện ra ngũ vị.

37.Vị nhiệt thì ăn nhiều mà mau đói. Vị khí nghịch thì trong Vị lạnh cho nên không thèm ăn.

  • Vị ưa thấp ghét táo, nếu hỏa tà ẩn nấp ở Vị, sinh táo nhiệt thì ăn nhiều mà mau đói, trong sách gọi là “tà hỏa sát cốc”. Vị chủ về thu nạp thủy cốc, nếu hàn tà ẩn núp ở Vị thì khí nghịch lên sinh ra không muốn ăn. Sách nói: “Vị nhiệt thì nôn ít, Vị hàn thì nôn nhiều”.

38.Vị khí nghịch lên thì nôn ra nước đắng.

  • Nội kinh nói: “Vị nhiệt thì miệng nhạt, nhưng vị khí hàn thì không thu nạp được, nghịch lên mà thành nôn mửa, vị khí hàn thì có mùi đắng, cho nên nôn ra nước đắng.

39.Đởm có bệnh thì hay thở dài.

  • Thở dài là khí chứa lại mà xả ra, cho nên buồn rầu thì khí uất, uất thì hay thở dài. Phàm uất thì tổn thương Can, Can Đởm thông nhau. Can có bệnh thì Đởm cũng bệnh, Đởm là phủ trung tinh (thanh hư) vốn không bị tà bao giờ.

44.Tâm là quân hỏa, thận là tướng hỏa, tâm bị động thì thận cảm ứng theo.

  • Nội kinh nói: “Quân hỏa sáng suốt thì tướng hỏa yên vị”. Quân hỏa không làm việc, tướng hỏa thay quân chủ để thi hành mệnh lệnh, là khí của tâm thận giao nhau. Trong sách nói: “Quân hoa bốc nóng thì tướng hỏa cũng bốc nóng”.

44.Bệnh do Can sinh ra là són đái và bí tiểu tiện, đái khó (lung bế)

  • Can chủ cân, ngọc hành là tông cân, Can chủ sơ thiết, đấy là can khí thịnh quá. Nếu huyết hư thì sinh chứng bí đái (lung bế) cho nên phương pháp dùng thang Tứ vật gia thêm Sơn chi là có ý nghĩa sâu sắc.

45.Thận khí hư tất nhiên tỳ khí cũng yếu. Tỳ khí yếu tất nhiên thận khí cũng hư, vì thận là tổ khí của tiên thiên, tỳ là sinh khí của hậu thiên, mà sinh khí tất phải dựa vào tổ khí.

  • Trong sách nói: “Con người sinh ra trước hết bẩm thị ở nguồn tinh huyết, khí đã sinh ra rồi thì do thủy cốc nuôi dưỡng”. Thận là cái bể của tinh huyết, Vị là cái bể của thủy cốc, vì khí của thủy cốc hằng ngày sản tinh tinh ba, chuyển đưa về thận, để làm tinh huyết. Tướng hỏa trong thận, ngày đêm đi ngầm nấu chín thủy cốc của 5 vị do đó mà sinh ra. Cho nên nói cái bể chứa thủy cốc, vốn nhờ tiên thiên làm chủ, cái bể của tinh huyết lại phải nhờ hậu thiên cung cấp.

46.Tâm chủ thần minh, phế chủ túc giáng, can chủ sơ tiết, Tỳ chủ vận hóa.

  • Nhận xét câu văn trên chỉ nói 4 tạng mà không nói tạng thận là sao? Vì Thận là cơ bản của tính mệnh, thủy tổ của sinh hóa, gốc của tạng phủ, không phải như các tạng có riêng trách nhiệm từng mặt. Tuy Tâm chủ thần minh mà không có chân dương cung cấp lên thì lấy gì sáng suốt. Phế tuy chủ túc giáng, chủ việc trị tiết, nếu không có sinh khí của thiếu hỏa thì lấy gì mà túc giáng. Can thuộc mộc nếu không có chân thủy hàm dưỡng sơ tiết ra mà khí càng thịnh. Tỳ vốn vận hóa nếu không có tướng hỏa sinh ra thổ thì lấy gì kiện vận mà bị thấp làm khốn.

50.Đói quá thì bể chứa trống rỗng, tất nhiên tổn thương Vị khí. No quá thì vận hóa không kịp tất nhiên tổn thương Tỳ khí.

51.Trăm bệnh đều phát sinh ở Tâm và đều bắt nguồn từ Thận.

  • Tâm là chủ của toàn thân, chủ thần minh, sáng suốt, cho nên nội thương thất tình thì tâm chịu đựng trước, nhưng ngũ tạng bị thương cuối cùng cũng về đến thận cả, vì Thận là cơ sở của chân âm, chân dương là căn cứ của khí huyết, là nguồn gốc củ sinh mệnh, thật là yếu lĩnh của tất cả các thứ bệnh.

52.Phàm Tỳ thổ không có hỏa của mệnh môn tướng hỏa thì không sinh được cho nên mới nói Tỳ ưa táo mà ghét thấp.

2 thoughts on “Y HẢI CẦU NGUYÊN – THIÊN THỨ 5 – TẠNG PHỦ

  1. Chao anh.nhung kien thuc anh neu tren co nhung tu that kho hieu dac biet nhung thuat ngu dong y.hi vong a anh giai thich ro hon nua.chuc a thanh mot bs tot

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s