PHONG TÀ

PHONG TÀ

Phong trong tự nhiên là một luồng khí vô hình, vì thế tà khí từ bên ngoài có đặc tính nhẹ bay, khai tiết, di động không cố định thì gọi là phong tà, bệnh do phong tà gây ra gọi là bệnh ngoại phong.

Chủ khí của phong là mùa xuân nhưng bốn mùa đều có, vì vậy bệnh do phong tà gây ra về mùa xuân nhiều nhưng không chỉ hạn chế ở mùa xuân mà các mùa khác đều có thể phát sinh.

Phong tà thường qua bì mao cơ tấu xâm phạm vào cơ thể gây ra các chứng bệnh ngoại phong. Sách Tố Vấn – Phong luận viết: Phong tà ở giữa bì phu… tấu lý, khai tất thoáng mà hàn, bế tất nhiệt mà bí”. Phong tà là một trong những tác nhân gây ra nhiều bệnh.

TÍNH CHẤT VÀ ĐẶC ĐIỂM CỦA PHONG TÀ

a.Phong tính nhẹ nhàng, khai tiết, dễ xâm phạm vào dương phận.

  • Phong tà có đặc tính nhẹ nhàng, thăng tán, hướng lên trên, hướng ra ngoài.
  • Phong có tính khai tiết là chỉ phong tà xâm phạm vào cơ thể dễ làm tấu lý sơ tiết mà mở to.
  • Chính vì những đặc tính này mà phong là thường dễ dàng xâm nhập vào các bộ phận thuộc phần dương của cơ thể như nữa người trên, cơ biểu, lưng gáy để gây bệnh.
    • Ví dụ: phong tà phạm biểu, tấu ý khai tiết gây toát mồ hôi, sợ lạnh, phong tà theo kinh nhiễu loạn ở trên gây đau đầu, phong tà phạm Phế gây các chứng ngạt mũi, ngứa họng… Sách Tố Vấn – Thái âm dương minh luận viết: “Do phạm tặc phong hư tà nên phần dương bị bệnh” và “Do thương phong nên phần trên bị bệnh”.
    • Sách ‘Y Tông Kim Giám’ : trên trời là Phong, dưới đất là Mộc, ở người là Can… do đó, Can khí là Phong khí có liên hệ với nhau. Các bệnh về Phong khí, đều thuộc về Can.

b.Phong tính thiện hành mà số biến (di động và biến hóa nhanh)

  • “Thiện hành” là chỉ phong có đặc tính di động không cố định, di chuyển không dừng ở chỗ nào lâu. Vị trí bị bệnh do phong tà thường thay đổi khó xác định chính xác.
    • Ví dụ: Chứng Hành tý trong chứng Tý, các khớp tay chân đều đau nhức, di chuyển không cố định – là biểu hiện của phong tà thịnh nên gọi là chứng “phong tý”.
    • “Số biến” là chỉ phong tà gây bệnh có đặc điểm phát bệnh cấp biến hóa nhanh, gây bệnh cũng nhanh và rút đi cũng nhanh, bệnh nặng đấy mà cũng nhẹ đấy.
      • Ví dụ trong chứng ngứa do sẩn mề đay, da dẻ ngứa ngày không xác định vị trí, chỗ này khỏi chỗ kia lại ngứa. Hay như chứng phong thủy bệnh (viêm cầu thận cấp) ở trẻ em, chỉ sau một thời gian ngắn mặt và toàn thân đã phù thủng – tất cả đều phản ánh đặc điểm gây bệnh “biến số” của phong tà.

c.Phong tính chủ động

  • Phong tà có đặc tính làm vật thể dao động nên bệnh do phong tà gây ra có các triệu chứng dao động, co giật. Trên lâm sàng thấy các chứng huyễn vựng, co rút đều quy về tính chủ động của phong.
  • Ví dụ: Cảm phong tà do ngoại thương xuất hiện các triệu chứng chây tay co giật, cơn co cứng kiểu uốn ván… là biểu hiện tính chủ động của phong.

d.Phong là trưởng trăm bệnh

  • Trưởng có nghĩa là đứng đầu. Phong đứng đầu trăm bệnh là chỉ phong tà gây nhiều bệnh. Sỡ dĩ phong tà liên quan đến nhiều bệnh là vì phong tà là nhân tố gây bệnh chủ yếu trong các yếu tố gây bệnh, cụ thể các yếu tố lục dâm như hàn, thử, thấp, táo, hỏa đều kết hợp với phong để gây bệnh.
  • Sách “Lâm chứng chỉ nam” viết: “Trong lục khí duy chỉ có phong có thể hợp với ngũ khí kia. Như kiêm phong hàn gọi là phong hàn, kiêm thử gọi là phong thử, kiêm thấp gọi là phong thấp, kiêm táo gọi là phong táo, kiêm hỏa gọi là phong hỏa”. Vì phong có thể giúp các khí kia gây bệnh nên nói phong là trưởng trăm bệnh. Năm khí còn lại không thể tùy tiện kết hợp với nhau, ví dụ như hàn không thể kết hợp với thử và hỏa, thử không thể kết hợp với hàn , thấp không thể kết hợp với táo, táo không thể kết hợp với thấp, hỏa không thể kết hợp với hàn. Do vậy rất khách quan phong trở thành yếu tố gây nhiều bệnh như ngoại cảm phong hàn, phong nhiệt, phong thấp…
  • Sách Tố vấn – Cốt không luận viết ”Phong là khởi đầu của trăm bệnh”. Sách Tố vấn – Phong luận viết ”Phong là trưởng bách bệnh”.

Tóm lại có thể nói Phong có đặc tính

  1. Tính nhẹ, thăng tán, hướng lên trên, hướng ra ngoài
  2. Khai tiết
  3. Tính động: di chuyển, khởi phát cấp, biến hóa nhanh, bệnh thay đổi nhanh lúc nặng lúc nhẹ, dao động, co rút, co giật

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s