HEN PHẾ QUẢN – TÂY Y

HEN PHẾ QUẢN

1.ĐẠI CƯƠNG:

Hen phế quản là bệnh viêm nhiễm mãn tính đường hô hấp dẫn đến làm tắc nghẽn luồng khí thở do co thắt phế quản, do sưng phù làm hẹp lòng phế quản và do đờm được tiết ra nhiều khi viêm, làm cho bệnh nhân bị ho, khó thở và khò khè tái đi, tái lại.

Đây là một bệnh về đường hô hấp thường gặp, xảy ra với nhiều lứa tuổi và khó chữa trị. Hiện nay trên thế giới có hơn 300 triệu người mắc bệnh hen, tỷ lệ 4-12% dân số, mỗi năm có khoảng 20 vạn người tử vong do hen (còn gọi là suyễn) (1). Theo tạp chí y học của Anh “The Lancet” mức tăng hàng năm của số bệnh nhân hen là 50%. Tại những nước có nền y học phát triển mạnh tỷ lệ bệnh nhân hen cũng khá cao: tại Đức 20% số người lớn và 10% số trẻ em mắc bệnh hen, hàng năm ở nước này có 6.000 người chết do bị nghẹt thở (2). Tại Pháp, hen là chứng bệnh của 3 triệu người và gây ra 2.000 ca tử vong mỗi năm(3).

Hen ác tính (HAT) gặp từ 5-12% ở bệnh nhân hen. Tỷ lệ tử vong trong các Khoa hồi sức tích cực là 5%. Theo sự phân bậc hen tại Đại hội Hô hấp châu Á – Thái Bình Dương tại Quảng Châu thì HAT được xếp vào bậc 4, tức bậc nặng và kéo dài.

Hen Phế Quản không được chữa khỏi, kéo dài sẽ gây ra những hậu quả xấu sau:

• Chức năng phổi suy giảm: làm cho lượng Oxy trong máu giảm xuống, lượng Cabonic tăng lên, làm cho bệnh nhân ngày càng yếu mệt, nếu nặng quá cơ thể thiếu Oxy, phải cấp cứu.

• Ảnh hưởng tới giấc ngủ: Bệnh nhân Hen Phế Quản thường khó ngủ, bệnh thường nặng về đêm, có khi nằm không thở được, phải ngồi dậy!.

• Năng suất học tập, công tác giảm, bệnh nặng còn phải nghỉ học, nghỉ lao động.

• Hình thể bệnh nhân thay đổi: Các cháu bị Hen Phế Quản nặng thường chậm lớn, còi cọc, hai vai so, lưng hoặc ngực bị dô ra.

• Sức khỏe bệnh nhân suy giảm dần, tần suất Hen Phế Quản ngày càng tăng lên. Khi bệnh nặng, sức khỏe yếu, nếu nghẹt thở không cấp cứu kịp bệnh nhân có thể tử vong vì thế người ta thường nói “người bị bệnh hen thường bất đắc kỳ tử”.

Ngày 3 tháng 5 hàng năm được gọi là ngày hen toàn cầu, được tổ chức y tế thế giới (WHO) đưa ra nhằm nâng cao nhận thức và rút kinh nghiệm điều trị bệnh hen ở cả thầy thuốc và bệnh nhân trên toàn thế giới.

 

HÁO SUYỄN – HEN SUYỄN – ASTHMA

HEN  SUYỄN

(Háo Suvễn – Asthma – Asthme)

ĐẠI CƯƠNG

Hen phế quản, Đông y gọi là là Háo suyễn, Chi Khí Quản Háo Suyễn, thuộc phạm vi chứng háo xuyễn đàm ẩm, biểu hiện đặc trưng là  khó thở, chủ yếu là khó thở ra, thở khò khè, có tiếng rít . Phát bệnh ở cả 4 mùa, nhưng nhiều nhất vào lúc lạnh, thời tiết thay đổi.

• Sách ‘Y Học Chính Truyền’ định nghĩa: “Suyễn thì thở không to, háo thì thở có tiếng”.
• Sách ‘Y Học Nhập Môn’ viết: “Thở gấp là suyễn, trong họng có tiếng kêu là háo”.
• Tuy một vài sách đã tách Háo (hen) và Suyễn ra làm hai bệnh khác nhau, tuy nhiên, trên lâm sàng, hai bệnh này thường đi đôi với nhau, xuất hiện cùng lúc và là triệu chứng chính của bệnh hen suyễn, vì vậy, về nguyên nhân và cơ chế sinh bệnh, biện chứng luận trị và phương pháp điều trị có thể dùng như nhau.
• Chứng háo suyễn thường gặp trong các bệnh hen phế quản, phế quản viêm thể hen, phế khí thủng, tâm phế mạn (hen tim) và nhiều bệnh khác như phổi viêm, áp xe phổi, bụi phổi, lao phổi, giãn phế quản…