Y HẢI CẦU NGUYÊN
HẢI THƯỢNG Y TÔNG TÂM LĨNH
THIÊN THỨ 5
TẠNG PHỦ
(52 chương)
8.Tỳ là căn bản của 5 tạng, thận là nguồn sinh hóa của 5 tạng.
16.Thận hư không thể hóa được thức ăn, ví như nước với gạo trong nồi mà dưới nồi không có lửa thì làm sao mà chín được cơm.
- Vị nhận thủy cốc ở trung tiêu, ví như cái nồi, phải nhờ tướng hỏa ở hạ tiêu để làm lửa nấu dưới nồi. Trong sách có nói: “Kinh túc thái âm Tỳ bị hư nên bổ cho kinh túc thiếu âm thận để sinh hóa nó”. Phàm chứng muốn ăn mà ăn không được, ăn được mà không tiêu hóa là do mệnh môn hỏa suy.
18.Vị lành quá thì sinh ra nôn mửa, nóng quá thì sinh ra sợ.
- Trong vị không có hỏa thì thu nạp sao được, sẽ sinh đối kháng mà nôn mửa. Trong vị có hỏa thịnh thì ngược lại tổn thương thận khí (hỏa thịnh thì sinh thổ vượng mà khắc thủy). Thận chủ về sợ do đó mà sinh ra sợ.
21.Vị là nguồn của phần vệ, Tỳ là gốc của phần vinh.
- Vị chủ dương khí hậu thiên, Tỳ chủ âm huyết hậu thiên, cho nên thanh khí của thủy cốc là phần vinh, hãm khí của thủy cốc là phần vệ, vì thế vệ thuộc dương chủ khí, vinh thuộc âm chủ huyết.
22.Tỳ ưa táo ghét thấp, Vị ưa thấp ghét táo.
- Tỳ thuộc thái âm, thuộc kỷ là âm thổ nên ưa táo, Vị thuốc dương minh, thuộc mậu là dương thổ nên ghét táo.
24.Can hỏa lấn lên trên là do Thận âm kém.
- Vì Ất với Quý cùng một nguồn (Ất Quý đồng nguyên) cho nên Can với Thận thường chữa chung. Can có lôi hỏa, Thận có chân thủy, thủy không kiềm chế được hỏa , vì thủy kém nên thấy hỏa lấn lên trên.
26.Vị đầy đủ thì phần Vệ chắc chắn.
- Vị là dương khí của hậu thiên, là bể của thủy cốc, là nguồn của vệ khí. Nội kinh nói: “được khí của ngũ cốc thì mạnh”. Khí của ngũ cốc thịnh thì vệ khí đầy mà dương khí chắc chắn. Vệ khí tức là dương khí.
27.Tâm biết việc tương lai, thận nhớ điều dĩ vãng, chứng hay quên là do tâm thận bất giao.
