CHỨNG TRẠNG BỆNH CAN

CHỨNG TRẠNG BỆNH CAN

 

1.ĐAU SƯỜN

Đau sườn là một chứng trạng thường gặp ở bệnh Can.  Có rất nhiều chứng bệnh đều căn cứ vào đau sườn để  chẩn đoán Can bệnh hoặc có liên quan tới tạng Can.  Nhưng đau sườn không phải chỉ là bệnh của Can, các  loại phong hàn, đàm ẩm đều có thể xuất hiện chứng  này nhưng có điều là bệnh Can thấy chứng này nhiều  hơn.

Vì mạch của Can phân bố ở sườn, tất cả ngoại tà, thất  tình tổn thương Can, khí trệ ứ đọng đều có thể dẫn đến  đau sườn.

Cho nên sách Cổ kim y giám viết: “Chứng đau sườn là  bệnh của Quyết âm Can kinh“.

Bệnh Can xuất hiện đau sườn chủ yếu là vì khí uất (Can  khí uất kết), thường do tâm tình ưu uất hoặc lo toan  chưa giải quyết, hoặc tính tình nóng nảy hay cáu giận  làm cho Can khí không được điều đạt, đường lạc bị  nghẽn trệ. Cho nên trước khi có cơn đau thường có  cảm giác trướng đầy, lúc đau lúc ngừng, dần dần nặng  hơn.

Điều trị nói chung không ngoài phép sơ can lý khí.

Đau kéo dài thì ảnh hưởng tới huyết phận, huyết ứ do  khí trệ, đau như kim châm hoặc có cảm giác nóng rát,  điều trị nên sơ Can lý khí kiêm hoạt huyết, thanh huyết.

Nói chung đau sườn phần nhiều thuộc Thực chứng, Hư  chứng rất ít.

Bệnh Can đau sườn, bất luận thực chứng hay hư  chứng, rất dễ dẫn đến chứng trạng Tỳ Vị như kém ăn,  buồn nôn, trướng bụng, trung tiện.. bởi vì Thực thì Mộc vượng khắc Thổ, Hư thì Mộc không sơ Thổ đều có thể  ảnh hưởng đến công năng tiêu hóa của Tỳ Vị.

 

TIỂU ĐÊM

CHỨNG BAN ĐÊM TIỂU TIỆN NHIỀU LẦN

KHÁI NIỆM

Ban đêm tiểu tiện nhiều lần là chỉ chứng trạng số lần và số lượng tiểu tiện nhiều về ban đêm. Nói chung số lần ban đêm tiểu tiện từ 2-3 lần trở lên hoặc số lượng nước tiểu vượt quá một phần tư lượng ban ngày hoặc thậm chí xấp xỉ so với ban ngày. Ban ngày tiểu tiện bình thường chỉ có ban đêm tiểu tiện nhiều hơn là đặc điểm của chứng này. Căn cứ vào đó có thể phân biệt được số lần tiểu tiện.

NGUYÊN NHÂN

1.THẬN DƯƠNG HƯ

2.TỲ THẬN LƯỠNG HƯ

1.THẬN DƯƠNG HƯ

• Biểu hiện: Tiểu đêm nhiều lần kiêm chứng đi vặt, nhỏ giọt không gọn bãi thậm chí không tự chủ hoặc són đái, tai ù hoặc nặng tai, lưng đau mỏi, hoạt tinh tảo tiết, lượt nhợt bệu, rêu lưỡi trắng mỏng, mạch Trầm Tế Nhược.

• Phân tích: Thận dương bất túc mất chức năng bế tàng, Bàng quang không thu nhiếp, không co thắt gặp lúc ban đêm âm thịnh dương suy mất quyền thu nhiếp cho nên tiểu tiện vặt, tiểu tiện nhiều.

• Pháp điều trị: Ôn bổ Thận dương, cố sáp

• Thuốc: Đại Thổ ty tử hoàn

• Nếu chứng trạng nhẹ thì biểu hiện dương hư không rõ lắm, thường ặp ở người trẻ tuổi mắc bệnh thời gian ngắn, nói chung trách cứ vào Bàng quang khí hư

• Pháp điều trị: Ích khí củng cố Bàng quang

• Thuốc: Tang phiêu tiêu dao tán gia giảm

2.TỲ THẬN LƯỠNG HƯ

• Biểu hiện: Tiểu đêm nhiều lần kiêm chứng cơ thể lạnh, tay chân lạnh, mệt mỏi, đầu choáng, tai ù, lưng gối yếu mỏi, kém ăn đại tiện nhão , hoặc hạ lợi ra nguyên đồ ăn, lưỡi nhợt, bệu, rêu trắng mạch Trầm Nhược.

• Phân tích: Mệnh môn hỏa suy không làm ấm áp Tỳ dương hoặc là Tỳ dương hư yếu không cung cấp đầy đủ cho Thận dương, đến nỗi Tỳ Thận đều hư, sự ấm áp ở hạ nguyên không vững cho nên vào ban đêm âm thịnh dương suy thì lượng nước tiểu nhiều

• Pháp điều trị: Ôn bổ Tỳ thận, ôn dương cố sáp

• Thuốc: Cố phù hoàn gia giảm

Thận chủ thủy quản lý sự đóng mở. Thận dương chủ mở, Thận âm chủ đóng, nếu Thận âm Thận dương mất thăng bằng, đóng mở bị rối loạn sẽ dẫn đến bài tiết nước tiểu bất thường. Thận là tạng, Bàng quang là phủ của thận, quan hệ biểu ý đều chủ về thủy. Bàng quang chủ chứa nước tiểu, cho nên tiểu đêm nhiều lần nên trách cứ vào Thận và Bàng quang. Vả lại ban ngày là dương, ban đêm là âm, ban đêm âm thịnh dương suy, cho nên tiểu đêm nhiều lần thực là do dương khí suy yếu gây nên.